Prehistorie 
Romeinse tijd 
Middeleeuwen 
Nieuwe tijd 
Historische Grens 
Route: Albaniana (Alphen aan den Rijn)
Klik op een punt om verder te navigeren op de route.
Principia (hoofdkwartier)
Centraal in het castellum lag het hoofdkwartier: de principia. Dit was het belangrijkste administratieve en strategische centrum waar boekhouding werd bijgehouden en werd vergaderd. Het hoofdkwartier had ook een religieuze functie. Hier werden de militaire standaarden en vaandels en mogelijk ook een beeld van de keizer bewaard. In elk fort stond dit gebouw op dezelfde plaats: op het kruispunt van de twee hoofdwegen door het fort, de via principalis en de via praetoria.
In Alphen aan den Rijn zijn maar enkele sporen van bebouwing gevonden op deze plek. Door latere kleiafgravingen is het grootste deel verdwenen. We weten door opgravingen van andere forten hoe het gebouw eruit moet hebben gezien. Bij binnenkomst betrad je eerst een grote binnenplaats, omgeven door een porticus, een omgang. Hier zal de kampcommandant zijn manschappen hebben toegesproken.
Op het binnenterrein bevond zich vaak een waterput. Er is er een gevonden uit de tijd dat de principia in steen was gebouwd. Behalve voor een reserve voorraad water deed een put ook dienst bij offers tijdens religieuze ceremonies. Midden op de binnenplaats stond soms een standbeeld of een altaar. In Valkenburg (ZH) is een fundament van iets dergelijks gevonden. Misschien komt de jachtbeker, die in De Vergulden Wagen te zien is, wel hiervandaan. Zulke bekers kunnen dienst hebben gedaan bij rituelen..
Als je verder doorliep en het gebouw binnen ging, kwam je eerst in een grote hal, de basilica. Hier werden ceremoni–le, religieuze, administratieve en juridische functies gecombineerd. Aan deze hal grensden vijf of zes kleinere vertrekken. Het middelste vertrek was het belangrijkste, de aedes of sacellum. Het diende als klein heiligdom met het vaandel en de legerstandaarden van de eenheid en was aan de beschermgoden en aan de keizer gewijd. Tegelijkertijd werd de kas met de soldij in dit vertrek opgeborgen.
In de ruimten aan weerszijden van de aedes waren kantoren, tabularia, ondergebracht. Hier bevond zich het archief, waar allerlei documenten werden bewaard, zoals dienstroosters, betalingsafschriften, formulieren waarin verlof, promoties en overplaatsingen waren aangegeven. Dit weten we door bewaard gebleven papyri uit het oostelijke deel van het Romeinse rijk. Naast het archief zal het administratiekantoor hebben gelegen.
Aan de andere kant van het sacellum het kantoor van de signiferi, de vaandeldragers. Zij waren verantwoordelijk voor de financi–le zaken van het garnizoen. Er was ook plaats nodig om te vergaderen. Een dergelijke ruimte, een schola, kan ernaast hebben gelegen. .
Het zogenaamde armamentarium, waarin wapens zoals speerpunten en werpkogels werden opgeslagen, bevond zich vaak in de zijvleugels van de binnenplaats..
In de grachtvulling van een van de grachten van het castellum dat in 70 werd gebouwd, bevonden zich veel houtresten van bebouwing. Een stuk vlechtwerk van een wand aan de zuidkant en ook een deel van een binnendeur in een van de westelijke grachten. Hij was gemaakt van eik, es en beuk. Is het een deur van de principia geweest? Die heeft daar dichtbij gestaan. Het lijkt erop dat een overstroming voor al het houtafval in de gracht heeft gezorgd (Collectie Provincie Zuid-Holland, uitgeleend aan Romeins Museum, Archeon).
← Terug naar Albaniana (Alphen aan den Rijn)
