Vesting Oudewater
Oudewater ontstond omstreeks 1100 in een meanderbocht waar de Lange Linschoten in de Hollandse IJssel uitkomt. Rond 1265 kreeg het van de Utrechtse bisschop Hendrik van Vianden stadsrechten en werd het een belangrijke grensvesting. In 1280 verloor het Sticht de stad aan Holland; pas in 1970 werd Oudewater weer Utrechts.
In 1572 nam Oudewater deel aan de Eerste Vrije Statenvergadering in Dordrecht. Als vergelding werd de bevolking op 7 augustus 1575 na een korte belegering door een Spaans leger uitgemoord, de ‘Oudewaterse moord’, die nog jaarlijks wordt herdacht. Bij de inname brandde een groot deel van de middeleeuwse bebouwing af. De stad herstelde dankzij de touwindustrie: Oudewaters touw werd onder meer gebruikt op de schepen van de VOC, en de inwoners heten nog altijd ‘geelbuiken’ naar het hennepsap op de schorten van de touwslagers.
Na het Twaalfjarig Bestand werden de vestingwerken verwaarloosd. Op 25 juni van het Rampjaar 1672 moest de stad zich daardoor zonder strijd aan de Fransen overgeven. Na 1672 werd Oudewater opnieuw versterkt en ging het als vestingstad deel uitmaken van de Oude Hollandse Waterlinie, met de Goejanverwellesluis als inundatiesluis in de buurt.
In 1857 werden de wallen geslecht en de vestingwerken en stadspoorten afgebroken. De loop van de grachten en de compacte binnenstad met Waag, stadhuis en 17e-eeuwse panden tonen nog altijd de vorm van de oude vesting.