Fort Crèvecoeur (‘s-Hertogenbosch)
Fort Crèvecoeur lag op de plek waar de Dieze in de Maas uitmondt, ten noorden van ‘s-Hertogenbosch. Het begon in 1587, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, als een naamloze schans van het Staatse leger onder Filips van Hohenlohe om de scheepvaart op de Dieze te controleren en zo de stad in een permanente staat van beleg te houden; vandaar de naam, ‘hartenpijn’ voor de Bosschenaren.
De schans wisselde meermalen van bezitter. In 1599 veroverden de Spanjaarden haar en bouwden er een echt fort. Op 14 maart 1600 wist Maurits van Oranje de onbetaalde Waalse bezetting van Crèvecoeur en Fort Sint-Andries met 125.000 gulden over te halen de Staatse zijde te kiezen. Maurits breidde het fort uit tot zeven bolwerken en gebruikte het in 1601 en 1603 als basis voor vergeefse aanvallen op Den Bosch. Bij het beleg van 1629 diende het als aanvoerhaven voor de belegeraars.
In de Hollandse Oorlog gaf het verwaarloosde fort zich op 19 juli 1672 na zeven dagen beleg over aan de Fransen onder Turenne; de stad zelf hield stand. Bij hun aftocht in 1673 bliezen de Fransen het fort op met vijfhonderd pond buskruit, waarna de Staten-Generaal het in 1674 geheel lieten slechten. Op het overzicht van de Oude Hollandse Waterlinie is het de zuidelijkste post.
In 1701 bleek een fort hier toch nodig om de inundaties te regelen. Menno van Coehoorn ontwierp een nieuw werk, dat in 1735 in verkleinde vorm gereedkwam met zeven bastions, genoemd Empel, Heel, Maase, Boeckhoven, Henriëtte, Engelen en Dies. Tegenwoordig is Crèvecoeur een militair oefenterrein; de plek is herkenbaar aan de gelijknamige stuw in de Dieze.