Poort, wal, hijskraan Bodegraven

De belangrijkste sporen die van het Romeinse castellum in Bodegraven zijn gevonden, waren de resten van een poortgebouw met stukken van de aangrenzende omwalling. Er zijn palen en liggende balken met inkepingen voor wandpalen overgebleven, hout van bijna 2000 jaar oud!

De poort beschermde de toegang tot het fort vanaf de rivier. Het gebouw had twee torens, waarvan bij opgravingen grote palen en stukken wand zijn teruggevonden. Het hout -vooral els, iep, es en soms eik- was lokaal gekapt en uitzonderlijk goed bewaard gebleven in de natte rivierklei. Zulke oude houten resten zijn uniek voor West‑Nederland.

Bij de doorgang werd een paal gevonden waaraan ooit een grote poortdeur hing. Via een loopbrug konden soldaten van de ene toren naar de andere lopen; ladders waren nodig om bovenin te komen. De poort was indrukwekkend groot: ruim 10 meter breed en 8,5 meter hoog.

Van twee palen is bekend wanneer de boom is gekapt. Jaarringen lieten zien dat dit in de zomer van het jaar 61 is gebeurd. Mogelijk zijn dit latere reparaties geweest want het gevonden aardewerk en andere sporen wijzen erop dat de poort en de wal ongeveer 15 jaar eerder kunnen zijn.

In 2025 zijn twee overgebleven staanders onderzocht, die nog niet waren opgegraven. Spannend is nu of ze kunnen worden gedateerd en of ze dan uit 61 of uit de jaren 40 na Christus stammen. In het laatste geval, stond het fort in Bodegraven er al eerder dan tot nu toe werd aangenomen. Dendrochronologisch onderzoek naar de jaarringen moet dat uitwijzen.

De omwalling naast de poort was zo’n 3 meter breed en moet ongeveer 5,5 meter hoog zijn geweest. Alleen de liggende dwarsbalken zijn bewaard gebleven; aan de gaten in de uiteinden is te zien dat hier palen in stonden. De wal bestond uit twee houten wanden met daartussen gestorte aarde, waardoor een stevige verdedigingsconstructie ontstond.

Tijdens de opgraving kwamen zo’n vijfentwintig kleine, ronde paaltjes tevoorschijn. Ze verschilden duidelijk van het zware, bewerkte hout van de poort: het ging om eenvoudig rondhout, maar opvallend lang voor hun kleine doorsnee van een halve meter. Sommige paaltjes stonden zelfs schuin in de grond. Een mogelijke verklaring is dat de Romeinse soldaten hier een hijstoestel gebruikten om de zware staanders van de poort overeind te krijgen. De schuine paaltjes dienden dan als ankerpunten voor schoorlijnen- touwen die de staanders tijdelijk op hun plek hielden terwijl ze werden opgericht.

← Terug naar Romeins Fort (Bodegraven)